Nowy Jork

Budynki, które trzeba zobaczyć w Nowym Jorku (1/2)

 

Nowy Jork przytłacza – ilością wrażeń, które dostarcza, można byłoby obdzielić parę innych miast. Nowy Jork kusi i wciąga. Times Square, Empire State Building, Muzeum MoMA, Central Park, High Line, Muzeum Whitney, Statua Wolności, Freedom Tower – jak wybrać te najciekawsze miejsca? Które koniecznie trzeba zobaczyć, a które można pominąć? Jeśli właśnie planujesz wycieczkę do Nowego Jorku, po prostu interesujesz się architektura lub fascynuje Cię to miasto, przygotowałam dla Ciebie mini przewodnik po budynkach, które trzeba zobaczyć w Nowym Jorku.

1. Freedom Tower

To najwyższy budynek w Nowym Jorku, ba! na całej zachodniej półkuli. Powstał prawie dokładnie na miejscu zburzonych wież World Trade Center i taka oficjalną nazwę nosi (One World Trade Center). Ma 1,776 stóp (541 m), które nawiązują do roku, w którym podpisano Deklaracje Niepodległości. Zaprojektował do David Childs, który podkreślał, że oprócz symbolicznego znaczenia i artystycznych odczuć, które ma wywoływać, musi być przede wszystkim funkcjonalny. (Czyż każdy projekt nie powinien taki być?) Bryla budynku składa się z ośmiu równoramiennych trójkątów ułożonych naprzemiennie, tak że w połowie wysokości One World Trade Center jest ośmiokątem foremnym. Na 100. piętrze znajduje się punkt obserwacyjny z niesamowitym widokiem na Nowy Jork. Niestety trzeba mieć trochę szczęścia, żeby trafić na dobra pogodę, bo bilety zarezerwuje się z wyprzedzeniem.

Widok na Freedom Tower i Dolny Manhattan z promu na Staten Island

Widok na Freedom Tower z Brooklynu

Widok na Freedom Tower i Dolny Manhattan z Empire State Building

Widok z Freedom Tower na ocean. Widzicie Statuę Wolności?

Widok z Freedom Tower na Środkowy Manhattan

2. Custom House

Narodowe Muzeum Indian Amerykańskich, o którym wspominałam również tutaj, mieści się w dawnym budynku Izby Celnej. Ma trochę ponad 100 lat, wiec uważany jest za zabytek. Pełnił niezwykle ważną funkcję, bo cła były najważniejszym źródłem dochodów Stanów Zjednoczonych. Można byłoby powiedzieć, że był ówczesnym World Trade Center – Centrum Handlu Światowego. W architekturze budynku znajdziemy wiele odwołań do starożytnej Grecji i Rzymu oraz inspiracji marynistycznych.  Nie jest tak popularny jak inne budynki które trzeba zobaczyć w Nowym Jorku, moim zdaniem bardzo niesłusznie. Polecam go zwiedzić w ramach bezpłatnego oprowadzania.

By Lethi Vu (Own work) [CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons

By AshtonNekolah (Own work) [CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

3. Trinity Church

Kiedyś najwyższy budynek w Nowym Jorku, dzisiaj niknie w cieniu otaczających go wieżowców. Łatwo go pominąć w drodze do Wall Street czy Freedom Tower. Kościół pochodzi z 1846 r., chociaż pierwszy budynek powstał na tym miejscu już w 1698 (został zniszczony w pożarze w 1776 r.). Duże wrażenie robią masywne drzwi wejściowe, które oprócz scen z Biblii przedstawiają historię Nowego Jorku. Koniecznie trzeba również zobaczyć Kaplicę św. Pawła, która należy do tej samej parafii co Trinity Church. Kaplica to najstarszy budynek kościelny w Nowym Jorku. W trakcie zamachów z 11 września stała się miejscem schronienia dla ofiar, a potem centrum informacji o zaginionych i sypialnią dla pracujących dzień i noc strażaków, co upamiętnia wystawa w środku kaplicy.

4. Flatiron Building

Zbiegające się pod kątem ostrym Piąta Aleja i Broadway zdeterminowały podstawę budynku nazywanego Żelazkiem. Wybudowany w 1902 r., jako jeden z pierwszych budynków w Nowym Jorku miał stalowy szkielet. Ostatnie 21. piętro zostało dobudowane po zakończeniu prac i można się na nie dostać specjalną windą z 20. piętra, a podstawy okiem zaczynają się na nim na wysokości ok. 150 cm. Zatem żeby popatrzeć na panoramę Nowego Jorku z górnego pietra, trzeba się wspiąć na palce. Początkowo budynek nie miał toalet dla kobiet. W dzisiejszych czasach równość i poprawność, tak bardzo ważne w Ameryce, dotarły nawet tu: toalety dla kobiety są na co drugim piętrze. Wierzchołek Flatiron ma szerokość zaledwie 2 metrów i początkowo obawiano się, czy budynek się nie przewróci. Jak widać stoi do dzisiaj, chociaż pod samym budynkiem wieją silne wiatry, które znajdują ujście w Piątej Alei i Broadwayu.

Widok na Flatiron Building z Empire State Building

5. Empire State Building

Zwycięzca wyścigu z Chrysler Building o najwyższy budynek w Nowym Jorku w latach 30. Przez 40 lat królował w nowojorskiej panoramie, aż został prześcignięty przez wybudowana w latach 70. wieżę World Trade Center. Po zamachach z 11 września znowu odzyskał koronę na kolejne 11 lat, do czasu wzniesienia Freedom Tower. Podobnie jak Flatiron ma stalowa konstrukcje. Fasada wyróżnia się doborem materiałów: wapieniem i granitem z akcentami z aluminium, które nadają prostej i geometrycznej bryle szlachetności i klasy. To esencja stylu art deco – szlachetne materiały, nowoczesna, funkcjonalna bryła i nienarzucająca się elegancja. Iglica miała służyć do cumowania sterowców – pomysł, który dzisiaj wydaje się dziwny, swego czasu był dosyć popularny w Stanach, bo znajdziemy podobne pomysły na innych budynkach. Taras widokowy na 86. piętrze to sztandarowe miejsce do podziwiania panoramy miasta, chociaż trzeba się liczyć z długimi kolejkami i kontrolami jak na lotnisku. Oprócz Empire State Building, popularne punkty obserwacyjne to Freedom Tower i Top of the Rock na Rockefeller Center.

Widok na Empire State Building (pierwszy wysoki budynek z lewej) z Brooklynu

Widok na Empire State Building pomiędzy przęsłami Manhattan Bridge

Widok na Empire State Building z Brooklyn Bridge

Widok z Empire State Building

Wkrótce druga cześć listy top 10 „budynki które trzeba zobaczyć w Nowym Jorku”.

  • Budynki które trzeba zobaczyć w Nowym Jorku – cz. 1
  • Budynki które trzeba zobaczyć w Nowym Jorku – cz. 2 (wkrótce)